James Branch Cabbel :: Jurgen. A comedy of justice (1919)

Een boek dat jouw naam draagt (sezaar staat bekend als Jurgen bij de burgerlijke stand ), smeekt gewoon om gelezen te worden, vooral wanneer het geen naam is die in de literatuur snel voorkomt en al zeker niet in niet-Duitse romans. Als dat boek daarenboven kort na het verschijnen uit de handel genomen werd wegens te pornografisch, dan is er totaal geen excuus meer om het niet te lezen.

James Branch Cabell schreef gedurende zijn leven een slordige tweeënvijftig boeken maar werd vooral bekend met dit ene boek, zijn achtste. Jurgen, het hoofdpersonage, beschouwt zichzelf als een “monstrous clever fellow”, ook al heeft hij dan niet veel van zijn leven terecht gebracht. In zijn jonge jaren was hij een dichter die een affaire hield met de mooie Dorothy maar de omstandigheden noopten hem tot een huwelijk met Lisa, een helleveeg. Wanneer zijn vrouw evenwel plots verdwijnt, ziet Jurgen zich genoodzaakt naar haar op zoek te gaan.

Op Walpurgisnacht ziet hij haar in de buurt van een donkere grot en volgt hij haar naar binnen. Hoewel zijn vrouw nergens te bekennen valt, tuimelt Jurgen hierna wel van het ene avontuur (en bed) in het andere. In de verschillende hoofdstukken krijgt hij niet alleen zijn jeugdige uiterlijk terug (hij is van middelbare leeftijd) maar komt hij ook in contact met enkele van de belangrijkste en bekendste figuren uit onze mythologie en geschiedenis. Zo passeren ondermeer Merlijn, Guinevre en Arthur de revue maar ook Helena van Troje, woudnimfen en zelfs God en de duivel. Jurgen reist doorheen het verhaal namelijk naar verschillende mythische gebieden zoals het land van geliefden en het luilekkerland Cocaigne. Uiteraard eindigt het verhaal op een semi-positieve noot wanneer de wijzer geworden Jurgen aanklopt bij de schepper van dit alles, Koshchei the Deathless, en als enige gunst zijn vrouw terug wenst.

Als verhaal stelt het weinig voor maar Cabbel is minder geïnteresseerd in het vertellen van een goed verhaal dan in het (verhuld) weergeven van zijn eigen bedenkingen en overpeinzingen. Jurgen is veeleer een satirisch pamflet en ideeënroman die zich afzet tegen de hypocriete moraal van het vroeg-twintigste eeuwse Amerika. De verschillende personages die hij tegen het lijf loopt zijn niet alleen ijdel en hovaardig maar vaak ook egoïstisch en dom. Tot de absolute hoogtepunten van het verhaal behoren Jurgens afdaling naar de hel, zijn reis naar de hemel en de ontmoeting met de eerder simpele Koschei.

Het is vooral bij zijn omschrijvingen van de hel en hemel dat Cabbel met scherp schiet. Waar hij in de eerste hoofdstukken nog relatief mild over de kleine kanten van de mens en zijn domheid spreekt, kent zijn sarcasme nu geen maat. De inwoners van de hel worden omschreven als hovaardig en arrogant: zij zijn er allemaal immers van overtuigd dat ze als de grootste schurk die er ooit geweest is, niet anders dan onnoemelijk lijden kunnen waarop ze de duivels verplichten hen te folteren en te martelen. In de hemel, een verzinsel van een oude vrouw, gaat het er al niet veel beter aan toe. Zo spotten de engelen met de apostelen omdat de leer van Christus dankzij de mensheid gecorrumpeerd raakte en worden de bisschoppen opgesloten in een uithoek van de hemel omdat het nu eenmaal ongehoord is om hen naar de hel te verbannen ondanks hun zondig gedrag.

Aleister Crowley omschreef in 1929 het boek al een van de “epoch-making masterpieces of philosophy”, ook was zijn levensovertuiging een van de vele die geparodieerd werd in het boek. Bijna negentig jaar later mag een dergelijke omschrijving zwaar op de hand liggen, toch valt er iets voor te zeggen. De weinig verholen aanvallen van Cabbel op de mens en zijn ijdel gedrag hebben nog niets van hun waarde verloren, net zo min als zijn scherpe pen. Jurgen is een satirische roman die de tand des tijds verbazend goed doorstaan heeft, zij het dan niet zozeer om zijn literaire kwaliteiten als wel om zijn ideeën.

—-

Wie het boek online lezen wil:http://xroads.virginia.edu/~hyper/CABELL/contents.htm

Omdat Cabbel, als voorloper van Eco, zijn boek vol culturele verwijzingen stopte, is wat extra uitleg bij de vele verwijzingen in het boek best handig: http://home.earthlink.net/~davidrolfe/jurgen.htm

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: