That man I shot

Zoals ik verwacht had, antwoordde iedereen “nee” op mijn vraag of ze iemand zouden neerschieten. Het tegendeel zou me verbaasd hebben. Zoals het in de filosofie betaamt, bestaat elk gedachte-experiment uit verschillende vormen. Bij een aantal ervan wordt ook de fysische respons getest als ook welke delen in de hersenen oplichten. Hier is dat uiteraard niet mogelijk maar ik geef u twee situaties met opnieuw dezelfde vraag: neem je een menselijk leven?

Situatie 1: Dit is net dezelfde situatie als in ons eerste experiment, alleen weet je dat de man die je in het vizier hebt, in de toekomst landen in oorlog zal storten en verantwoordelijk zal zijn voor het lijden van miljoenen. Zonder in een discussie over morele verantwoordelijkheid of historische accuraat te vallen, maw iemand als de mythische/iconische interpretatie van Hitler of Stalin. Zou je nu wel de trekker overhalen, ook al heeft hij of zij nog geen enkele van die daden gesteld?

Situatie 2: Een wagon is losgekoppeld van de trein en stormt recht op groep mensen af. De enige mogelijkheid om de mensen te redden is door een hendel over te halen waardoor de wagon van spoor wisselt. Alleen is op dat andere spoor iemand vastgebonden en is er geen tijd om die man/vrouw nog te redden. Je hebt met niemand een persoonlijke band. Ben je bereid de hendel over te halen en zo een leven op te offeren om andere te redden?

Uiteraard zijn er nog heel varianten op deze testen. De Amerikaanse psycholoog Marc Hauser heeft verschillende van deze test opgesteld. Zo maken veel mensen een onderscheid tussen actief een daad stellen (bijvoorbeeld iemand verdrinken) en nalaten iets te doen (iemand niet redden van een verdrinkingsdood) zelfs als de dader in beide gevallen de intentie had iemand te doden.

Rita Carter geeft een aantal andere voorbeelden en plaatst een link naar Moral Sense Test van Hauser waar je zelf enkele tests kan doen. Het kan confronterend zijn maar vergeet nooit wat Elsschot zei:

Maar doodslaan deed hij niet, want tussen droom en daad

staan wetten in de weg en praktische bezwaren,

en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren,

en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat.

Advertenties

6 Reacties to “That man I shot”

  1. Heb op je vorig log niet gereageerd omdat het inderdaad voor de hand ligt. Deze speel ik wel mee.
    Situatie 1: neen, als ge het toch weet zijn er nog andere mogelijkheden.
    Situatie 2: ik haal de hendel over .

  2. Bon, tijd om mij ook nekeer te moeien mè gedacht…

    Natuurlijk zou ik er geen moeite mee hebben om een onbekende neer te schieten mocht ik die opdracht krijgen. Ik heb in het verleden (uit eigen beweging) al dieren neergeschoten, dus waarom niet? Je moet je “slachtoffer” dan ook als een object beschouwen. Ik begrijp niet hoe het mogelijk is dat iedereen (hieronder) daarmee problemen schijnt te hebben. Wat zouden ze gedaan hebben mochten ze het leger nog meegemaakt hebben? Of beter nog: Wat zouden ze doen in een levensbedreigende situatie; oog in oog met een overvaller? Toch wel die revolver trekken zeker, die in je achterzak zit! In zo’n situatie is het tenslotte duidelijk: het is hij of ik, en als ik onbewogen blijf, dan komt het verdorie bijna neer op zelfmoord.
    Natuurlijk is het voor mij wel een stuk gemakkelijker omdat mijn voorouders altijd jagers geweest zijn; ik heb in mijn jeugd altijd “tussen de wapens gezeten”, ik heb er dan ook geen enkele moeite mee om een “onbekend object” neer te leggen, als me dat zou opgedragen worden.

    Maar om op je vragen te antwoorden:
    situatie 1: volmondig ja
    situatie 2: die hendel overhalen natuurlijk

  3. Situatie 1: ja, ik schiet hem neer. Je weet dat hij het zal doen, dus dit lijkt de enige manier om het te verhinderen.
    Situatie 2: ja, ik haal de hendel over.

    In Uncut (of Mojo) vragen ze tijdens een terugkerend interview telkens aan een artiest of die een koffer van 2 miljoen euro zou oppakken als hij weet dat daardoor aan de andere kant van de wereld een man in een ravijn valt (of zoiets). De meesten nemen de koffer niet.

  4. 1. Ja.
    2. Ja

    @Marc,
    Ik vraag mij af welke mogelijkheden U bedoelt. Was Hitler te stoppen zonder hem uit de weg te ruimen? Hier zou ik het zekere voor het onzekere nemen.

    Was getekend

  5. @ vandepotgerukte: als je écht denkt dat zoiets niet mogelijk was stel ik me daarr toch wel vragen bij hoor.
    Er lijken me wel een aantal mogelijkheden om te vermijden dat hij z’n ideeën verspreidt. (ja kan de creatie ervan tegengaan door in te grijpen in de elementen die er aanleiding toe gaven, en de verspreiding kan voorkomen worden door iedere vorm van communicatie uit te sluiten)

  6. @Marc
    Ik hou van idealisme, helaas heb ikzelf meer dan één keer ondervonden dat de niet idealisten veel vindingrijker zijn om hun doel te bereiken.

    Was getekend

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: