Pure Fucking Armageddon

Op 10 augustus 1993, vijftien jaar geleden dus, werd het gezicht van de Noorse black metal vermoord door een vroegere vriend en compagnon. Euronymous (né Oystein Aarseth) was de gitarist van het Noorse (The True) Mayhem, een groep die algemeen beschouwd wordt als de grondlegger/ideoloog van black metal. Zijn moordenaar, zo bleek later, was niemand minder dan Kristian “Count Grischnackh” Vickerness, bassist bij Mayhem en vriend/kennis van Euronymous.

In 1991 ruilde Vickernis zijn vroegere death metal band Old Funeral in voor de eenmansband Burzum en doopte hij zichzelf om tot Count Grishnackh (beide namen komen uit Tolkiens Lord of the rings). Een jaar later bracht hij zijn eerste titelloze album uit op Deathlike Silence, het label van Euronymous. Black metal als genre, levensstijl en overtuiging was definitief een feit. Hoewel het genre nog steeds bestaat en men tegenwoordig spreekt van drie golven, waarbij de eerste plaats vond in de jaren tachtig, de tweede begin jaren negentig en de derde na de arrestatie van Grischnackh/Vikerness inzette, heeft black metal als allesomvattende levensvisie slechts een drietal jaar (1990 – 1993) bestaan.

De hele geschiedenis van black metal, zijn groepen, onstaan en dergelijke meer is ondertussen genoegzaam bekend. Het zwitserse Hellhammer (omgedoopt tot Celtic Frost voor de debuutplaat), het Duitse Sodom (In The Sign Of Evil, Obsessed By Cruelty), de Britse band Venom (die de term black metal uitvonden), het Amerikaanse Destructor en Bathory (Zweden) speelden allen een variant op heavy en trash metal waarbij de teksten en het imago een occulte/satanische ondertoon kreeg. Deze groepen waren een rechtstreekse invloed op Mayhem (opgericht in 1983/84) die in de tweede helft van de jaren tachtig een demo (Pure Fucking Armageddon) en een legendarische e.p. (Deathcrush) opnamen. De occulte overtuigingen waren op dit moment nog geen belangrijk thema voor de groep, net zo min als het idee van zuiverheid dat impliceerde dat alleen black metal muziek gedoogd kon worden. (1) Wie het interview met de band uit 1986 leest, merkt hoe anders ze tegen de dingen aankijken.

Na het vertrek van zangers Maniac (né Sven Erik Kristiansen) en Messiah (Eirik Nordheim) alsook van drummer Manheim (né Kjetil Manheim, drummer) in 1988 worden Hellhammer (né Jan Axel Blomberg) en de zweed Dead (né Per Yngve Ohlin) lid van Mayhem. Dead was de zanger bij Morbid (December Moon) maar verliet die band vanwege muzikale en persoonlijke meningsverschillen. Terwijl gitarist Uffe Cederlund lid wordt van een van de meest toonaangevende Zweedse death metal bands ooit, Entombed, krijgt Mayhem met de komst van Dead een veel donkerder imago.

Vooral Eurymous lijkt opgetogen met de komst van Dead, een jongeman die op eenieder die hem ontmoet een vreemde en heel afstandelijke indruk nalaat. Dead is ervan overtuigd dat hij niet tot deze wereld behoort en hongert zichzelf uit om zo “hongerwonden” te krijgen. Daarnaast draagt hij geregeld t-shirts met sterfdata op en begraaft hij zijn kledij enkele dagen voor een optreden opdat hij zich zo beter kan inleven in de rol van een lijk. Tijdens live-shows schminkt hij zijn gezicht wit en zwart (de beruchte corpse paint) om er zo dood mogelijk uit te zien en snuift hij de geur van krengen op zodat de stank van de dood in zijn neus zou zitten terwijl hij zingt. Zelfmutimatie tijdens shows is overigens de orde van de dag, in 1990 moet hij na optreden zelfs naar het ziekenhuis gevoerd worden omdat hij te veel bloed heeft verloren.

Op 8 april 1991 maakt de dan tweeëntwigjarige Dead er definitief een einde aan: nadat hij de eigen polsen overgesneden heeft, schiet hij zich door het hoofd in het huis dat de band deelt. Zijn afscheidsbrief bevat niet meer dan een verontschulding voor al het bloed en voor het feit dat hij een wapen binnenshuis heeft gebruikt. Euronymous waarschuwt de politie maar niet alvorens hij verschillende foto’s van het lijk genomen heeft en enkele stukjes schedel verzameld heeft voor een halsketting. Een van de gemaakte foto’s van het lijk zou later overigens opduiken op de hoes van Dawn Of The Black Hearts (een live bootleg uit 1995).

Met de dood van Dead krijgt Mayhem definitief het statuut van grootste black metal band, ondanks het feit dat de groep nauwelijks releases heeft (in 1993 verschijnt de live-lp Live In Leipzig, opgenomen in 1990) . Niet alleen is de befaamde plaat De Mysteriis Dom Sathanas nooit afgewerkt (enkel de nummers “Carnage” en “Freezing Moon” zijn opgenomen), met het vertrek van bassist Necrobutcher (né Jørn Stubberud) is er zelfs geen groep meer die naam waardig. Enkele personeelswissels later is er een nieuwe line-up met Count Grishnackh als bassist en Atilla Cshihar (Tormentor, Hongarije) op zang. Met deze line-up zou De Mysteriis Dom Sathanas (1993) tenslotte opgenomen worden. Het wordt de zwanenzang van Euronymous.

Voor zijn dood wist Euronymous een groep gelijkgestemde zielen rond zich te verzamelen, waaronder Grischnackh. In tegenspraak met de anderen beschouwde Euronymous deze ontmoetingen echter als samenkomsten van de beruchte black metal inner circle, waarbij hij zichzelf als het hoofd van de beweging zag en dit ook zo liet uitschijnen in interviews. Doordat in dezelfde periode enkele kerken platgebrand werden en er zelfs een moord (Emperor-drummer Bård G. “Faust” Eithun vermoordde een homoseksuele man in 1992) plaats vond, kreeg de fictieve inner circle nog meer aanzien. Een gegeven waar in het bijzonder Euronymous graag van gebruik maakte om zijn status te verhogen.

Het leidt weinig twijfel dat Euronymous weet wie de daders van deze gebeurtenissen zijn, in zijn gedachtenwereld zijn dit soort daden zelfs noodzakelijk. Wie interviews naleest met hem (en andere bands) merkt hoezeer ze allemaal opgaan in een fantasiewereld waarbij haat en vernietiging centraal staan. (2) Euronymous gelooft oprecht in een wereld van het kwade (zijn satanisme is heel christelijk en apokalyptisch), alleen ziet hij zichzelf als een onkwetsbare prins wiens handen nooit vuil gemaakt dienden te worden. Hij gelooft dat hij als lid van Mayhem ongenaakbaar is en zal blijven.

Niet iedereen deelt evenwel Euronymous ideeën en zeker niet zijn positie als (fictieve) leider. Wie voldoende interviews met de groepen toen en nu leest, merkt dat er weliswaar een gedeelde misantropische en zelfs destructief gedachtengoed bestaat maar dat eenieder dit anders invult en zich niet noodzakelijk geroepen voelt om dergelijke gedachten ook in daden om te zetten. Waar Eurynomous steevast op zoek gaat naar ideologieën die “het kwade” vertegenwoordigen (fundamentalisme, totalitairisme) hangt Grischnack veeleer een fascistisch en racistisch paganisme aan: Grishnackh beschouwt eenieder die niet Noors is niet alleen als minderwaardig en gelooft in het recht van de sterkste, waarbij de mythische viking-strijder als voorbeeld dient. In 1993 liet Grischnack zijn voornaam officieel veranderen in Varg (Wolf).

Over het hoe en waarom van de moord lopen de meningen sterk uiteen. Grishnackh zelf claimt dat Euronymous hem wou vermoorden of althans mensen gecontacteerd had om het in zijn plaats te doen en dat hij uit zelfverdediging als eerste toesloeg. Anderen geloven dat een financieel dispuut aan de grondslag lag (Burzum had een lp en een ep uitgebracht op Eurynomous Deathlike Silence Productions maar nooit geld gezien) of zelfs een machtstrijd om het leiderschap van de inner circle. Dat laatste lijkt hoogst twijfelachtig daar die groepering behalve dan in het hoofd van Euronymous nooit echt bestaan heeft als een machtscentrum.

Toch valt er iets te zeggen voor die denkpistes want ook al was er geen echte inner circle of leider, binnen de wereldwijde black metalgemeenschap (er waren veelvuldige contacten over de hele wereld via brieven en tapes met muziek) wordt in het bijzonder Euronymous gezien als een geperverteerde spirituele leider. (3) Dat dit bij Grishnackh, die op muzikaal vlak al meer bewezen heeft, kwaad bloed zet, is te verwachten. Bovendien kent Grishnack Euronymous persoonlijk en valt uit getuigenissen van kennissen allerhande af te leiden dat deze zichzelf een imago aanmat dat niet geheel overeenstemde met wie hij werkelijk was.

Die verschillende factoren hebben naar alle waarschijnlijkheid geleid tot de moord en het uiteenvallen van de hele scene in de volgende maanden. Nu de twee belangrijkste spelers/ideologen niet langer dictaten kunnen uitschrijven en verschillende bands zich ofwel tot een van beide partijen bekennen of zichzelf net distantiëren van alle gebeurtenissen houdt het genre zoals Euronymous dit zag op te bestaan. Black metal lost op in verschillende subgenres waarbij de stelling dat woord en daad hand in hand langzaam maar zeker verdwijnt. Het genre dat zichzelf als de laatste en meest extreme vorm van muziek zag die enkel de meest geperverteerde en gestoorde geesten zou aanspreken, overleeft in een mildere vorm. Black metal is niet langer een ideologie maar opnieuw een muziekstijl. Om Lenon te parafraseren: “The nightmare is over.”

Noot

(1) Dat puritanisme wordt in de realiteit niet strikt opgevolgd. Verschillende black metalgroepen geven toe nog steeds naar bepaalde (oudere) death/trash/heavy metalbands te luisteren. Death metal en black metal blijven ook naast elkaar bestaan en met elkaar verbonden. Bij sommige groepen is het zelfs niet helemaal duidelijk of death dan wel black metal spelen.

(2) De gemiddelde leeftijd van de leden van de black metalscene was achttien (allen geboren ca. 1974-177). Euronymous was als vierentwintigjarige de ouderdomsdeken. Men mag niet uit het oog verliezen dat jongeren op deze leeftijd graag extremen opzoeken in een poging hun eigen identiteit te ontdekken.

(3) Er bestaat een verschil tussen de Noorse black metal en deze die elders gespeeld werd. Een aantal bands nam de Noorse manier van spelen over maar zowel in Europa (oa Samael, Rotting Christ, Master’s Hammer, Tormentor) als in Amerika en Canada (Profanatica, Goetia, Blasphemy,…) werd ook black metal gebracht met een (licht) anders geluid. Euronymous invloed mag dus niet overschat worden, zelfs al kon hij op respect rekenen buiten Noorwegen en was zijn goedkeuring gegeerd.

Advertenties

4 Reacties to “Pure Fucking Armageddon”

  1. In één ruk gelezen. De thematiek houdt de twaalfjarige sensatiemuskiet in mij natuurlijk aan de tekst gekluisterd, maar ook qua info en achtergrond is dit heel interessant. Het ziet er voorlopig evenwel niet naar uit dat ikzelf in de scene geïnteresseerd zal raken. Toch een beetje erover allemaal hé 😉

  2. Ik zal dan maar niet vermelden dat ik die periode bewust meegemaakt hebt wegens tussen 1991 en 1993 zelf in een black metalband gespeeld te hebben, met een zanger die oa met Euronymous geschreven en getelefoneerd heeft. Ik herinner me nog heel goed dat onze bassist een dag na de moord al langsgefietst kwam om het nieuws van de moord te vertellen. Van diezelfde bassist werd later verteld dat hij door enkele Noren vermoord was, de groep bestond toen al niet meer maar de man is nog steeds gezond en wel.

    Het was een heel kleine maar communicatieve scene…

  3. Boeiend, Sezaar!
    Zag jij er toen ook uit als de mensen op de foto’s hierboven btw?

  4. Foto’s en muziek: http://www.myspace.com/berserkbe

    Ik draag het Ancient Rites t-shirt en op sommige foto’s het hockey master. Voor een tweede reeks zouden we ook corpse paint, bloed, en vuurspuwen gebruiken maar de band bestond al niet meer. Maar hoe ernstig we het ook allemaal namen, we hebben ons wel rotgeamuseerd met het maken van de foto’s. Ik geloof dat we zelfs letterlijk afspraken om enkele foto’s “over the top” te maken.

    We haalden ook streken uit waar ik nu niet zo trots op ben en verder niet op in zal gaan, maar we maakten ook wel plezier. In verschillende artikels en zo over die periode gaat iedereen aan dat facet voorbij, net omdat ze zich focussen op de uitspattingen en uiteraard het beeld dat naar buiten toe opgehangen werd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: