Looking for a thing called happiness

Er was een rechtstreekse aanleiding voor deze post, een andere dan het boek dat ik gelezen heb. Ik schrijf zo al genoeg recensies voor goddeau dat de behoefte om hier opnieuw te beginnen niet snel de kop opsteekt, tenzij het om (oude) boeken gaat of graphic novels die me verweesd achterlaten en me dwingen opnieuw na te denken over de dingen. Boeken zoals Darrin M. Mcmahons Happiness. A history (Geluk. Een geschiedenis).

Toch is het geen boek dat mijn wereld omkeerde of me anders over de dingen liet nadenken, veeleer bevestigde het mijn vermoedens en ideeën. Geen wonder eigenlijk, daar mensen die me kennen, weten dat ik mijn principes en overtuigingen grotendeels stoel en baseer op enerzijds de Oud-Griekse (in een latere post meer daar over) en Romeinse filosofische stelsels (en ethiek in het bijzonder) en de samoerai-codes zoals die terug te vinden zijn in Hagakure anderzijds.

In een slordige zeshonderd pagina’s buigt McMahon, een professor Europese geschiedenis, zich over het begrip “geluk” en hoe dit in de Westerse wereld de voorbije 2500 jaar ingevuld werd. Zijn basisstelling is dat het “recht op aards geluk” pas opdook tijdens de Verlichting (18e eeuw) en dat het streven ernaar in de eeuwen die er op volgden steeds concreter werd, met alle gevolgen vandien.

Het belangrijkste gevolg van dit denken was en is dat “gelukkig zijn” langzaam maar zeker een morele plicht werd en dat wie niet gelukkig was, dit louter aan zichzelf te danken heeft. Alles is maakbaar en controleerbaar en dus ook geluk, het is alleen een kwestie van willen.

Uiteraard is de oude zienswijze dat geluk voor zowat iedereen de facto alleen in de dood of een hiernamaals gevonden kon worden geen valabel alternatief. Een mens leeft, los van zijn geloof, in het hic et nunc. Wie zijn steven op een hiernamaals richt, verliest zijn voeling met de wereld waarin hij leeft. Maar zoals McMahon aantoont, is in het Westen de wijzer steeds verder de andere richting uitgeslagen. Geluk is een absoluut mensenrecht geworden, een recht dat bovendien door eenieder op zichzelf verwezenlijkt kan worden. Geen wonder dat het ontberen ervan enerzijds wijst op een persoonlijk falen en anderzijds ook iets is dat ten alle tijde (en ten koste van alles?) nagestreefd moet worden.

Hoewel McMahon er zelf niet op ingaat, het boek is zo al diepgravend genoeg, is het interessant om onze visie op geluk te toetsen aan die van niet-Westerse culturen. Hoe vaak hoort men niet iemand opmerken dat men in Afrika, Azië, … toch zoveel gelukkiger is terwijl men niets heeft? Persoonlijk vind ik dergelijke opmerkingen onzin. Want waarom zijn er dan zoveel vluchtelingen, zijn er zoveel burgeroorlogen en genocides alsook waarom keren zij die zo vol zijn van hun periode daar dan terug huiswaarts? Omdat het geluk daar toch te fragiel is?

Enige tijd geleden kreeg ik via een onderzoek een bevestiging van mijn vermoedens en een onderschrijven van McMahons stelling. In niet-Westerse landen is men niet gelukkiger op zich maar hecht men minder waarde aan persoonlijk geluk, de heilige graal van het Westen. Het geluk van de gemeenschap primeert. En daar ligt dus de kern van het probleem: we zijn ongelukkig omdat we persoonlijk gelukkig willen zijn.

Maar geluk is iets vluchtigs, niet iets tastbaar dat we vasthouden kunnen. Geluk blijft iets buiten onze wil om, het enige dat we kunnen doen is dat te aanvaarden. Dat zoiets al negatief gepercipieerd kan worden, zegt opnieuw veel over onze huidige visie.

—–

NB: Hoewel het boek zeker een aanrader is, is het ook een taai academisch werk tjokvol citaten en een uitvoerig notenapparaat. Dat laatste kan gelukkig genegeerd worden. McMahon schrijft bovendien gortdroog waardoor het lezen ervan soms een opgave lijkt. Anderzijds is het fijn om weten dat het nog steeds mogelijk is om een ernstig wetenschappelijk werk te schrijven dat niet gericht is op de grootste gemene deler, laat staan dat het zijn lezerspubliek voor een bende idioten houdt.

Letter to my girlfriend

Dat er bij het Vlaams Belang, net als in de andere politieke partijen, enkele stinkende putten zijn die de partij en de betrokkenen graag gesloten hadden, is te verwachten. Dat journalisten de deksels hiervan lichten, is niet meer dan hun taak. Maar is het ook hun plicht om zaken uit de persoonlijke levenssfeer te lichten? Hebben wij een boodschap aan de al dan niet reële liefdesverhouding tussen Frank Van Hecke en Marie-Rose Morel? Meer nog, hoeven wij die correspondentie te lezen?

De man ligt me niet en zijn overtuigingen nog minder maar dat betekent niet dat zijn rechten met de voeten getreden moeten worden. Waarom heeft Knack zich verlaagd tot een dergelijke faux-pas? Hoe kan het blad pretenderen een kwaliteitsblad te zijn wanneer het zulke platvloerse artikels schrijft? Waarin zit nu het verschil met roddelblaadjes genre Dag Allemaal? Zullen we elke week nieuwe onthullingen te lezen krijgen? Komen ook andere partijleden en gedupeerden aan bod? Zijn we zo radeloos dat we politieke tegenstanders moeten aanvallen op hun privé-leven? En vooral, ben ik de enige die gelooft dat onze zogenaamde kwaliteitsmedia steeds verder afglijdt richting riool?

You on tha list

Rolling Stone, nog steeds een toonaangevend muziektijdschrift, heeft bij verschillende muzikanten, journalisten en muziekmoguls allerhande gepolst naar wie volgens hen de beste zanger aller tijden is. De resultaten van die stemming werden verwerkt en resulteerden in The 100 Greatest Singers Of All Time.

Het is een indrukwekkende lijst en niemand kan ontkennen dat in de top tien zangers en zangeressen staan die hun waarde bewezen hebben en miljoenen weten begeesteren hebben. Dat er kritiek op komt, was al evenzeer te verwachten. Zo vinden sommigen het een schande dat Madonna (technisch gezien zeker geen goede zangeres) en Frank Sinatra er niet instaan maar Christina Aguilera (technisch heeft ze aardig wat in haar mars) bijvoorbeeld wel. Ongetwijfeld zullen er ook nog oprispingen opduiken, ook aangaande de verhouding “zwarte” versus “blanke” zangers en “man versus vrouw”.

LIjstjes zijn triviaal en er over klagen doet weinig uit. Er is geen nood om er meer waarde aan te hechten dan nodig is. Eenieder kan op de lacunes wijzen die er ingeslopen zijn. Zo is het niet moeilijk om te wijzen op de relatieve jonge leeftijd van rockmuziek (nauwelijks zestig jaar) en dat het niet meer dan logisch is dat wie nu iets van naam heeft in de muziekwereld naar alle waarschijnlijkheid met de eerste generatie rockmuzikanten opgegroeid is, waardoor hun relatieve waarde uitvergroot wordt. Bovendien kan de vraag gesteld worden welke criteria behalve dan persoonlijke smaak gehanteerd werden. Kortom, wetenschappelijk gezien is dit opnieuw van nul en generlei waarde.

Maar daar gaat het me niet om. Wat echt opvallend is en waar ongetwijfeld niemand bij stilstaat, is hoe Westers deze lijst is. Uiteraard horen keelzangers hier net zo min in thuis als operadiva’s maar ook in andere werelddelen, zoals Afrika, Zuid-Amerika en Azië, is de rockmuziek in al zijn facetten doorgedrongen en zijn er zangers /muzikanten / groepen/… te horen die gelijkaardige dingen doen. In een aantal gevallen zullen ze uiteraard de eigen traditie incorporeren en zo een muziekgenre mee bepalen maar strikt genomen vallen ze net zo goed onder rockmuziek. Waarom staan zij er dan niet bij of denkt niemand aan hen?

Ik geef grif toe dat ik net zo min thuis ben in de muziekwereld van de andere continenten, ook al ben ik dan vertrouwd geraakt met Afrikaanse blues (ooit meer daar over) en de Aziatische (voornamelijk Japanse) rockmuziek. Ik ben niet de meest geschikte persoon om de niet-Westerse muzikanten die van waarde zijn er uit te pikken en dat pretendeer ik ook niet. Toch zijn er mogelijkheden genoeg om met deze artiesten in contact te komen. Verschillende labels doen moeite om het kaf van het koren te scheiden en via compilaties relevante namen onder de aandacht te brengen.

Zo is er de plaat International Sad Hits. Volume one: Altaic Language Group waarop twee Japanse, een Koreaanse en een Turkse zanger te horen zijn die allen in de Westerse folktraditie geworteld zitten maar evengoed elementen uit hun geboorteland, -streek meenemen. Op de plaat worden de vier artiesten voorgesteld aan de hand van enkele nummers. Een beetje opzoekingswerk leert dat de meeste onder hen een indrukwekkende catalogus hebben waarvan een aantal platen ook hier zonder al te veel moeite te verkrijgen zijn.

Afgelopen vrijdag besteedde het Pauze-festival (een samenwerking tussen het Kraak-label en de Vooruit) aandacht aan Seoul en trad Kim Doo Soo, te horen op de plaat, voor de eerste maal op buiten Azië. Twee jaar geleden haalde het festival Tomokawa Kazuki en Mikami Kan naar Gent. Volgende zaterdag (22 november) treedt deze laatste op in het Brusselse Cinema Nova. Weliswaar om 22 uur maar het is het overwegen waard. Deze namen zullen net zo min als andere snel opduiken in lijstjes met de beste platen, zangers of wat dan ook. Maar het zou een schande zijn als u hen tenminste niet even de kans geeft.

Fikret Kizilok:

Kim Doo Soo:

Tomokawa Kazuki:

MIkami Kan:

Letter To The Censors

Stel dat u morgen op het werk in het bedrijfsblad, nieuwsbrief of op het prikbord een fotomontage van uzelf een collega ziet waarbij u bepaalde seksuele handelingen pleegt, zal u er dan eens smakelijk om lachen, vragen het te verwijderen of een klacht wegens pesten op het werk indienen (en gehoord worden)? En als het een collega overkomt, zult u er dan begrip voor opbrengen wanneer hij of zij hierom kwaad wordt of zult u vinden dat h/zij een zuurpruim is? Beeld u nu ook in dat een van beide een ondergeschikte is van de andere en dat er al langer geruchten de ronde gaan als zouden ze een relatie hebben, hoewel ze beiden getrouwd zijn. Is het nu nog grappig of toch eerder smakeloos en onnodig kwetsend?

En toch zijn er genoeg Vlamingen die vinden dat het moet kunnen, en dat het zelfs “censuur” is wanneer iemand stelt dat die beruchte fotomontage verwijderd moet worden. Uiteraard hebben we het hier over de beruchte Humorel en de manier waarop het magazine en zijn aanhangers zich momenteel in een slachtofferrol plaatsen zonder oog te hebben voor de tegenpartij.  Of de montage al dan niet smaakvol is dan wel geslaagde satire is hier van geen belang. De vraag waar het om gaat, is in hoeverre iemand het recht heeft zich tegen dergelijke spot te beschermen en stappen te ondernemen.

Persvrijheid is een mooi goed maar dat is de bescherming van de persoonlijke integriteit en menselijke waardigheid ook. Eigenlijk moet men de vraag durven stellen en beantwoorden of iemand die het mikpunt van spot en satire is ook het recht heeft hiertegen te ageren. (*) Is het recht om te beledigen dan werkelijk absoluut?  Heeft men geen gevoel voor humor wanneer men met de prent in kwestie niet kan lachen? Moet men alles ondergaan onder het mom dat het maar om te lachen is? Wie met woorden als satire en censuur goochelt, moet sterk in zijn schoenen staan en weten waarover het gaat.

Gewoon wat beladen termen gebruiken (**) volstaat niet om het gelijk te halen en dat is wat er alvast in het openbaar gebeurt in dit debat. Goedkope insinuaties en een sluipende karaktermoord door een blad dat sowieso een spreekgestoelte en een groep gretige volgelingen heeft, getuigen niet van een volwassen aanpak noch van een rebelse en tegendraadse geest die tegen een stootje kan. Wie de stoute jongen van de klas wil zijn, moet ook aanvaarden dat hij een tik op de vingers kan krijgen. Humo wil wel het stoute jongetje zijn maar roept nu luidkeels dat de straf niet eerlijk is en dat “het maar om te lachen was”. Van een magazine dat er al zolang prat op gaat tegen de stroom in te varen, had ik meer verwacht dan nauwelijks verholen financiële argumenten.

En wat de huidige zelfverklaarde verdedigers van humor, satire en vrijheid van meningsuiting betreft, stel ik voor dat ze een koddige montage maken van enkele van hun vrienden, bij voorkeur van die waarbij de relatie wat problemen kent. Naar alle waarschijnlijkheid zullen hun vrienden er wel de humor van in zien.

(*) Ik spreek me niet uit over manier waarop Koekelberg en Ricour gehandeld hebben noch of zij in deze te rigide maatregelen genomen hebben. Voor mijn betoog is dit niet voldoende relevant, hoezeer ook bij hun handelen vraagtekens gesteld mogen worden.

(**) Het volstaat om terug te denken aan het debat rond de Deense cartoons of de rechtszaak tegen het toenmalig Vlaams Belang om te beseffen hoe snel termen gebruikt en misbruikt worden door de benadeelde partij.

President of what?

De hoera-stemming rond de verkiezing van de Amerikaanse president heeft zelfs in Europa ongekende hoogten bereikt nu Barack Obama verkozen is. En hoewel het alvast veelbelovend is dat Amerika klaar blijkt te zijn voor een gekleurde president (wie van ons had dat gedacht), blijft de vraag waarom we zo juichen?

Democraten zijn naar Europese normen nog steeds rechts en conservatief, bovendien is me niet helemaal duidelijk waarvoor Obama staat. Wie van zijn Europese aanhangers kent zijn programma echt? In hoeverre is de pro-Obamasfeer niet evenzeer ingegeven door een anti-Bushgevoel waarvan McCain mee de gevolgen moet dragen? Waar stond McCain eigenlijk voor?

Ik kan me niet van de indruk ontdoen dat iedereen juicht omdat het zo hoort en dat geen van hen vijf concrete punten zal kunnen geven waarop Obama verschilt van McCain. Maar eigenlijk verbaast het me niet, daar het merendeel van de Vlaamse bevolking (inclusief hoogopgeleiden) nauwelijks weet waar de Vlaamse partijen voor staan.

Ik geloof dat de wereld beter gebaat is met Obama als president van de Verenigde Staten maar ik geef grif toe dat ik het niet kan beargumenteren. Ik ga dus ook niet juichen om tegenover mijn omgeving te kunnen bewijzen dat ik een goed mens ben.